Nguyên nhân trẻ hay nói dối, điều cha mẹ nào cũng phải biết để dạy con nên người

178

Dù ít hay nhiều thì phần lớn trẻ con đều biết nói dối. Do vậy, việc tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là điều rất quan trọng để các bậc phụ huynh điều chỉnh phương pháp nuôi dạy và giúp cho con hiểu rằng trung thực mới là đức tính tốt.

Nguyên nhân trẻ nói dối

Đây là những nguyên nhân có thể xảy ra:

  • Giấu giếm sai lầm nào đó để tránh bị cha mẹ trách phạt
  • Muốn biết thái độ phản ứng của bố mẹ khi nghe những lời nói dối
  • Làm cho những câu chuyện của bé trở nên thú vị hơn
  • Gây chú ý, ngay cả khi chúng biết bạn đã biết sự thật
  • Để có được thứ trẻ muốn. Ví dụ một đứa trẻ mặc dù bị mẹ cấm không được ăn đồ ngọt
  • trước bữa cơm nhưng nhân lúc mẹ vắng nhà, cô bé đã nói dối để được bà cho ăn kẹo “Bà lấy kẹo cho con đi bà. Mẹ nói, mẹ sẽ cho phép con ăn trước bữa tối mà”.

Trẻ bắt đầu nói dối từ khi nào?

Trẻ có thể học cách nói dối từ rất sớm, thông thường khi lên 3 tuổi. Đây là khi con nhận ra mẹ không phải là người biết được mọi thứ, do đó chúng vô tư nói ra những điều trái với sự thật.

Trẻ nói dối nhiều hơn từ 4 đến 6 tuổi. Chúng có thể làm cho người lớn tin hơn bằng cách kết hợp biểu hiện khuôn mặt và giọng điệu. Nếu bạn yêu cầu giải thích thì thông thường chúng sẽ thú nhận.

Khi con đến tuổi đi học, chúng có thể nói dối thường xuyên hơn và “trình độ” cũng nâng cao hơn. Những lời nói dối càng ngày càng phức tạp bởi vì chúng học được nhiều từ hơn và hiểu rõ hơn suy nghĩa của người khác.

Khi lên 8, tài nói dối của chúng có thể trở nên “thuần thục” mà bố mẹ không thể phát hiện ra.

Khuyến khích trẻ nói thật

Ảnh: Internet

Một khi trẻ đủ lớn để nhận thức sự khác biệt giữa sự thật và lời nói dối thì đó là thời điểm thích hợp mà cha mẹ khuyến khích con nói ra sự thật.

Bạn có thể làm điều này bằng cách nhấn mạnh tầm quan trọng của sự trung thực trong gia đình và ca ngợi khi con thành thật.

Bạn cũng có thể gửi thông điệp về sự trung thực bằng cách nói với con rằng bạn không thích khi con nói dối bạn. Ví dụ, hãy thử nói: “Mẹ rất buồn và thất vọng khi con không nói cho mẹ biết sự thật”.

Những cách khuyến khích sự trung thực ở con

  • Nếu con bạn đang bịa một câu chuyện nào đó, thì bạn có thể nói: “Câu chuyện của con thật thú vị, mẹ nghĩ con có thể viết một cuốn sách về nó đấy!”. Đây là cách khuyến khích trí tưởng tượng của con mà không dung túng con nói dối.
  • Chủ động giúp con tránh những tình huống cần phải nói dối. Ví dụ khi con nhỡ tay làm đổ sữa, nếu bạn hỏi “Có phải con đã làm đổ nó không” thì phần lớn trẻ sẽ có ý định nói dối vì sợ mẹ trách phạt. Thay vào đó, bạn có thể nhẹ nhàng nói: “Mẹ đã thấy con chẳng may làm đổ cốc sữa, nhưng không sao đâu, con giúp mẹ lau sạch chỗ đó nhé”.
Ảnh: Quà của bố
  • Đưa ra các nguyên tắc và hình phạt rõ ràng cho trẻ
  • Khi con mắc lỗi và tự thú nhận, hãy ca ngợi vì sự thành thật của bé: “Mẹ rất mừng vì con đã dám nói ra sự thật và mẹ hài lòng về tính trung thực của con”. Điều này giúp con hiểu rằng, bạn sẽ không tức giận nếu con làm sai và khuyến khích trẻ luôn nói ra sự thật.
  • Đọc những cuốn sách hoặc kể những câu chuyện đề cao tầm quan trọng của lòng trung thực. Một ví dụ điển hình là câu chuyện “Chú bé chăn cừu và đàn chó sói” chỉ ra hậu quả nghiêm trọng mà lời nói dối gây ra.

Cách khắc phục khi con cố tình nói dối

Khi trẻ cố tình nói dối, bước đầu tiên bố mẹ cần giải thích việc con làm không phải là hành vi tốt và bố mẹ có thể sẽ không tin tưởng chúng trong tương lai.

Bước tiếp theo là đưa ra hình thức xử lý phù hợp. Ví dụ nếu con vẽ bậy ra tường nhưng lại không chịu thừa nhận, bạn hãy yêu cầu bé giúp mình lau sạch vết bẩn.

Bố mẹ phải có biện pháp xử lý khác nhau tùy từng trường hợp. Nếu trẻ làm điều đó chỉ để thu hút sự chú ý của bố mẹ thì bạn cần xem xét, chỉ dẫn trẻ đến những cách tích cực hơn mà không cần nói dối. Còn khi trẻ nói dối để có được thứ mình muốn, bạn nên đưa ra các tiêu chí để con đạt được phần thưởng đó.

Những cách kiểm soát trẻ nói dối

Ảnh: Internet
  • Mẹ hãy thử đùa vui hoặc phóng đại lời nói dối của trẻ. Chẳng hạn nếu con giải thích về chiếc cốc vỡ như thế này “Mẹ ơi, con gấu bông làm vỡ mất cái cốc rồi”. Bạn có thể giả vờ ngây ngô đáp lại “Mẹ đang tự hỏi không biết tại sao gấu bông lại có thể làm vỡ cốc được nhỉ?” Hãy tiếp tục những lời nói đùa như vậy cho đến khi trẻ tự nhận lỗi sai của mình.
  • Bằng cách này, bạn vừa có thể “lật tẩy” lời nói dối đồng thời lại dạy cho trẻ một bài học mà không cần những hình phạt và lời nhiếc mắng.
  • Nếu con vẫn khăng khăng bảo vệ lời nói dối của mình, lúc này bố mẹ nên xem xét đến một hình thức kỷ luật phù hợp.
  • Tránh vạch trần trực tiếp con là kẻ nói dối vì điều này sẽ làm ảnh hưởng đến lòng tự trọng của con. Nó không những không thể giải quyết được vấn đề mà còn làm con nói dối nhiều hơn.

Cần làm gì để đối phó với những lời nói dối khi trẻ lớn hơn?

Khi trẻ đã lớn thì nói dối sẽ trở thành một thói quen. Bố mẹ nên bình tĩnh ngồi nói chuyện với con và bày tỏ nỗi thất vọng của bạn khi con nói dối. Hãy để trẻ biết mức độ nghiêm trọng nếu mọi người không còn tin tưởng vào con nữa.

Bố mẹ cần tránh tạo áp lực cho trẻ, đừng có luôn mồm hỏi “Con có nói thật không vậy?” Trẻ sẽ mất nhiều thời gian để thay đổi, nhưng bạn hãy kiên trì khích lệ khi trẻ thành thật và đưa ra một số hình phạt rõ ràng khi chúng nói dối.

Khi trẻ bị người khác lạm dụng và bắt phải nói dối

Ảnh: Thanh Niên

Đôi khi trẻ con cố tình nói dối để giấu giếm một bí mật hoặc bảo vệ ai đó. Nhiều trường hợp, trẻ bị người lớn lạm dụng nhưng sợ không dám nói ra sự thật để bảo vệ người kia hoặc bị người ta đe dọa. Lúc này bạn cần phải:

  • Hãy đảm bảo chúng sẽ an toàn nếu nói ra sự thật
  • Bạn có thể thuyết phục với trẻ rằng bố mẹ sẽ giúp mọi chuyện trở nên tốt đẹp hơn

Còn nếu điều này ảnh hưởng đến sự an toàn và sinh mạng của con bạn, đừng do dự, hãy tìm ngay đến chuyên gia để được tư vấn.

Những lời nói dối vô hại

Ngoài việc dạy trẻ tính trung thực thì một điều cũng không kém phần quan trọng đó là dạy trẻ nói dối, nhưng là lời nói dối vô hại. Đôi khi trẻ quá ngây thơ và thành thật khiến người khác bị tổn thương. Vì vậy, bố mẹ có thể dạy con cách nói né tránh, nhưng đừng quá lạm dụng biện pháp này vì ranh giới giữa lời nói dối vô hại và lời nói dối có hại rất mong manh.

Ảnh: Internet

Bên cạnh đó, bố mẹ cần phải làm gương cho con. Con cái chính là “chiếc gương” phản ánh cách cư xử hàng ngày của cha mẹ. Một ví dụ về việc nói dối mà nhiều bà mẹ áp dụng khi trẻ đòi mua quà với lý do “Hôm nay mẹ để quên mất ví ở nhà rồi”. Điều này có thể có tác dụng trong lần đầu, nhưng một khi trẻ phát hiện bạn nói dối thì chính con sẽ mất niềm tin vào bố mẹ và những lời dạy bảo của bạn khó mà có tác dụng.

Thảo Vân (Theo Raisingchildren)