Cảnh báo khẩn: Tình trạng béo phì ở trẻ em gây nhiều biến chứng, đâu là cách điều trị phù hợp?

211

Tình trạng thừa cân béo phì ở trẻ em hiện nay đang ở mức báo động khẩn cấp ở nhiều quốc gia. Nguyên nhân việc này do lượng calo, dưỡng chất vượt quá nhu cầu của cơ thể, đặc biệt từ các thực phẩm chức năng. Nếu các bậc phụ huynh không điều chỉnh lại bữa ăn sao cho hợp lý, trẻ sẽ sớm chịu nhiều hậu quả như suy gan, rối loạn nội tiết, các bệnh về xương khớp…

Báo động tình trạng thừa cân

Theo Telegraph, tại Anh, cứ 5 trẻ từ 10 đến 11 tuổi thì có 1 trẻ thừa cân hoặc béo phì. Đây là đất nước được cảnh báo về tình trạng béo phì thừa cân ở trẻ em trên mức báo động. Bởi các nghiên cứu chỉ ra, đa số trẻ tại Anh mắc bệnh tiểu đường (loại 2) vốn chỉ thấy ở người trên 40 tuổi. Bên cạnh đó, một nghiên cứu công bố mới đây trên tạp chí Scientific Reports phát hiện ra rằng khẩu phần ăn càng lớn thì có thể liên quan trực tiếp đến chứng thừa cân. Cứ mỗi 10 calo trẻ em tiêu thụ thêm trong bữa ăn sẽ tăng 6% nguy cơ thừa cân.

Ảnh minh hoạ.

Một trường hợp tại Tây Java, Indonesia khiến ai cũng thấy sợ hãi về bệnh béo phì. Đó là bé Arya Permana, năm nay 10 tuổi mà nặng 192kg. Cậu bé đã phải bỏ học ở nhà vì không thể đi bộ như mọi người. Arya béo đến mức cậu không thể mặc vừa bất kỳ bộ quần áo nào và chỉ còn cách quấn khăn sarong quanh người. Mẹ của Arya nói rằng con mình lúc nào cũng thấy đói: “Thằng bé ăn rất nhiều. Nó có thể ăn bằng hai người bình thường. Cháu luôn mệt mỏi, kêu khó thở. Thông thường, thằng bé chỉ ăn hoặc ngủ cả ngày. Lúc nào tỉnh táo, nó sẽ nhảy vào bồn tắm”, Trí thức trẻ đưa tin.

Cậu bé Arya nặng 192kg khi mới 10 tuổi. Ảnh: Trí thức trẻ.

Thừa cân béo phì đang là “đại dịch” toàn cầu với mức độ tăng nhanh đáng kể hàng năm ở cả người lớn và trẻ em.

Trên công thông tin điện tử Bộ Y tế, Cực Y tế dự phòng cho biết, ước tính năm 2014, toàn thế giới có khoảng 1,9 tỷ người trưởng thành bị thừa cân (tương đương với 39% dân số), trong đó có 600 triệu người bị béo phì. Như vậy số người thừa cân, béo phì hiện nay đã tăng gấp hơn hai lần so với năm 1980. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), chi phí cho quản lý và điều trị thừa cân, béo phì có thể lên đến 2% – 7% tổng chi phí cho chăm sóc y tế của các nước phát triển.

Ở Việt Nam tỷ lệ người trưởng thành bị thừa cân, béo phì chiếm khoảng 25% dân số. Trong xã hội hiện đại, tình trạng thừa cân, béo phì ở người trưởng thành đang có xu hướng ngày càng phổ biến và trở thành một trong những thách thức lớn đối với chương trình chăm sóc sức khỏe ở mọi quốc gia. Đề cập đến nguyên nhân các chuyên gia cho biết vấn đề mất cân đối (ăn nhiều chất béo) và ít hoạt động thể lực là những lý do hàng đầu gây thừa cân béo phì ở trẻ.

Tình trạng béo phì ở trẻ em đang là hiện tượng đáng báo động. Ảnh minh hoạ.

Anna Groom – một chuyên gia dinh dưỡng trẻ em kiêm người phát ngôn của Hiệp hội dinh dưỡng Anh, cho biết các bậc phụ huynh cần ý thức đầy đủ về những yếu tố liên quan đến cân nặng của cơ thể trẻ, trong đó có sự cân bằng calo, Thanh Niên đưa tin.

Nguyên nhân gây ra béo phì ở trẻ em

Theo Zing cung cấp thông tin, trẻ bị thừa cân béo phì là do nhiều nguyên nhân phối hợp, tương tác giữa yếu tố môi trường và yếu tố di truyền. Nguyên nhân chủ yếu là do dinh dưỡng bất hợp lý và ít hoạt động thể lực. Khẩu phần năng lượng vượt quá năng lượng tiêu hao, do đó phần dư thừa được chuyển thành mỡ tích lũy trong các tổ chức. Chế độ ăn giàu chất béo, năng lượng cao có liên quan chặt chẽ với gia tăng tỷ lệ thừa cân béo phì.

Ảnh minh hoạ.

Các chuyên gia dinh dưỡng đã chỉ ra những lý do khiến trẻ bị béo phì như:

  • Di truyền: nếu bố mẹ mắc bệnh béo phì thì con cái họ sẽ có khả năng mắc bệnh gấp 4 – 8 lần so với người bình thường.
  • Sai lầm trong cách chăm sóc chế độ dinh dưỡng của trẻ: cho trẻ ăn quá nhiều chất béo, đồ ăn nhanh, nước soda, ăn quá nhiều thức ăn trong ngày khiến dư thừa calo, ăn vặt nhiều….
  • Trẻ lười vận động, ham thích trò chơi điện tử, xem tivi.
  • Do ảnh hưởng của tâm lí: những trẻ bị trầm cảm, stress, có nguy cơ mắc bệnh béo phì cao hơn các trẻ bình thường.

Béo phì nguy hiểm đến mức nào?

éo phì có thể dẫn đến tăng huyết áp, xơ vữa mạch máu, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, hẹp tắc động mạch chi. Ảnh minh họa.

Rối loạn nội tiết, tinh thần: Trẻ em bị béo phì có nguy cơ các bệnh giống như người lớn, nhưng nặng hơn, vì thời gian bệnh kéo dài và ảnh hưởng tới nội tiết, tinh thần của trẻ. Những người lớn bị béo phì nặng thường có tiền sử béo phì ở tuổi thiếu niên. Trẻ em thường vụng về, chậm chạp, giảm khả năng tập trung, có chức năng tâm lý xã hội kém, hay bị bạn bè trêu chọc ảnh hưởng đến tâm lý và khả năng học tập.

Các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch: Rối loạn lipid máu, tăng huyết áp và kháng insulin thường thấy ở trẻ em béo phì và rối loạn lipid máu xuất hiện liên quan tới tăng tích lũy mỡ trong ổ bụng. Những rối loạn lipid máu, huyết áp và insulin máu ở trẻ em sẽ kéo dài đến thời kỳ thanh niên.

Gây các biến chứng về gan, xương khớp: Trẻ bị béo phì cũng tăng nguy cơ mắc các biến chứng ở gan đặc biệt là gan nhiễm mỡ, tăng men gan, tăng nguy cơ mắc các bệnh lý khác như bệnh đái tháo đường, bệnh sỏi mật, cơ xương khớp nghiêm trọng, nhất là bệnh Blount (một dị dạng xương chày do phát triển quá mạnh), bệnh tiền liệt tuyến, bệnh ung thư vú và tử cung, bệnh giả u não do tăng áp lực nội sọ… theo Vnexpress đưa tin.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị béo phì

Bé nhà bạn luôn than đói và ăn hết phần ăn của mình khi bạn cho bé ăn. Tình trạng này kèm theo sự tăng cân nhanh chóng thì rất có thế bé đang có những dấu hiệu thừa cân. Ảnh minh họa.

Chia sẻ trên Người Lao Động, BS Đào Thị Yến Thuỷ (Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM) cho biết các dấu hiệu của bệnh béo phì ở trẻ không dễ phát hiện, tuy nhiên lại không khó để nhận biết. Mọi phụ huynh chỉ cần để ý 5 dấu hiệu sau để phát hiện kịp thời, điều chỉnh lại chế độ dinh dưỡng cho bé.

  • Luôn ăn hết phần và đòi ăn thêm: Phần ăn của trẻ sẽ được tăng lên dần dần cùng với suy nghĩ trẻ càng lớn càng ăn nhiều là tất nhiên. Nhưng nếu việc này xảy ra nhanh trong một thời gian ngắn và kéo dài liên tục thì  bạn nên xem chừng, vì chiều hướng béo phì chắc chắn đã đến rất gần.
  • Thích ăn những món ngọt, béo: Trẻ dễ béo phì nếu thích ăn và được cho ăn nhiều những món bột đường như cơm, chè, sô-cô-la, kem, bánh ngọt… hoặc những món béo như thịt mỡ, thịt quay, thức ăn chiên, lăn bột, món tiềm hay súp nhiều nước béo…
Ảnh minh họa.
  • Không chịu ăn rau: Việc không chịu ăn rau sẽ khiến trẻ không đủ chất xơ làm mất cân đối các loại dưỡng chất, không có chất giúp hoá giải chất béo, khiến tích trữ và gây ra béo phì.
  • Thức khuya, ăn tối muộn: Khi có các dấu hiệu bé luôn thích ăn khuya, lúc nào cũng đòi ăn và khi nó trở thành thói quen thì rất dễ gây béo phì. Vì trẻ béo phì thường thức khuya để xem tivi, mắt không ngừng dán vào màn hình, còn tay thì liên tục đưa thức ăn vào miệng. Thức khuya làm trẻ đói và cần thêm một bữa ăn nữa. Ăn một bữa khuya giàu năng lượng rồi đi ngủ thì toàn bộ năng lượng đó sẽ hoàn toàn được dùng cho việc tạo mỡ dự trữ.
  • Tăng cân nhiều mỗi tháng và liên tục: Trẻ trên 1 tuổi thường tăng trung bình mỗi tháng khoảng 200 – 300 g. Nếu trẻ tăng trên 0,5 kg/tháng và giữ mức này trong nhiều tháng liên tục thì nguy cơ béo phì rất cao. Đường biểu diễn cân nặng của trẻ trên biểu đồ tăng trưởng sẽ cao vọt lên dạng thẳng đứng là hình ảnh rõ rệt nhất về khả năng dư cân.

Cách điều trị béo phì

Thay đổi chế độ ăn hợp lý, nhiều rau xanh sẽ giúp bé khỏe mạnh, tránh nguy cơ béo phì. Ảnh minh họa.

Chia sẻ trên Vnexpress về các cách điều trị bệnh béo phì, Bác sĩ Nguyễn Thị Hoa Trưởng (Khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quốc tế City) cho biết: Nguyên tắc chung là giảm năng lượng ăn vào và tăng năng lượng tiêu hao. Tuy nhiên trẻ em là một cơ thể đang phát triển nên việc điều trị phải hết sức chuyên nghiệp để không thiếu chất dinh dưỡng ảnh hưởng tới sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Các bậc phụ huynh cần dựa vào các nguyên tác trên để giúp con vượt qua nhưng khó khăn và khoẻ mạnh, tránh những biến chứng về sau:

Chế độ ăn: Là nguyên tắc cơ bản để hạn chế nguồn cung cấp năng lượng dư thừa của trẻ. Tuy nhiên, trẻ em là cơ thể đang lớn do đó chỉ hạn chế thực phẩm giàu năng lượng như dầu mỡ, đường, bánh kẹo ngọt và cho trẻ ăn hạn chế tinh bột. Mục tiêu sao cho trong những tháng đầu kiểm soát chế độ ăn trẻ không tăng cân hoặc tăng dưới 0,5kg/ tháng

Thể dục trị liệu: Là biện pháp đơn giản làm giảm lượng mỡ dư thừa trong cơ thể. Nên hướng cho trẻ tìm môn thể thao phù hợp mà trẻ thích mới áp dụng được. Các môn thể thao thường là nhảy dây, bơi lội, chạy hoặc đi bộ nhanh khoảng 60 phút/ ngày.

Tâm lý liệu pháp: Phải cho trẻ biết những hậu quả của béo phì cũng như khó hoà nhập với các bạn ở trường hoặc bị bạn trêu đùa. Trong 1 số trường hợp béo phì mức độ nặng cần chuyển trẻ đến các nhà tâm lý liệu pháp.

Nguyễn Hồng (Tổng hợp) / Tin Nhanh Online

Tổng hợp: Vnexpress, Zing.vn, Người Lao Động, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Afamily.