Tung hứng, rung lắc – những hành động sai lầm cha mẹ nào cũng mắc phải

147
Ảnh minh họa.

Khi thể hiện tình cảm yêu thương của mình, cha mẹ thường vui đùa, rung lắc hay chơi những trò “tung hứng” với trẻ để con thích thú…. Tuy nhiên theo nghiên cứu của các bác sĩ y khoa hiện nay thì những hành động tưởng chừng vô tình ấy lại dẫn đến những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Bởi sẽ gây ra “hội chứng rung lắc” làm tổn thương nặng đến não bộ.

Cha mẹ không nên tung hứng, lắc mạnh trẻ bởi sẽ gây tổn thương nghiêm trong tới não bộ trẻ khi chưa phát triển hoàn thiện. Ảnh minh họa

Những chấn thương của việc tung hứng, lắc trẻ

Sau đây là một số hậu quả giúp ba mẹ hiểu rõ hơn để từ bỏ hoặc tránh mắc phải những hoạt động có tác động rung lắc đến trẻ:

1. Hội chứng “rung lắc” gây chấn thương thần kinh não bộ

Tiến sĩ Nguyễn Công Nghĩa, Trưởng phòng nghiên cứu khoa học, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cảnh báo “Rung lắc, tung hứng trẻ có nguy cơ cao khiến trẻ bị hội chứng rung lắc, một dạng nặng của chấn thương đầu và não”. Ông cũng cho biết, hội chứng trẻ bị rung lắc trẻ được các nhà nghiên cứu học viện Nhi Khoa Mỹ đặt tên là SSB (Shaken baby syndrome – SBS) hay còn gọi là tổn thương não lạm dụng (abusive head trauma, AHT), là một hội chứng hay gặp, có thể gây tử vong cho trẻ nhỏ nếu bị tổn thương não nặng, Zing đưa tin.

Nếu thường xuyên rung lắc trẻ sẽ ảnh hưởng hệ thần kinh hoặc mắc chứng rung lắc. Ảnh minh họa

Chia sẻ trên Sức khoẻ và Đời sống, bác sĩ Nguyễn Minh Hiền cho biết, nguyên nhân hội chứng này thường xảy ra ở trẻ là do hệ thần kinh của trẻ sơ sinh chưa đạt đến độ hoàn thiện. Khi bị rung lắc mạnh, nhất là động tác tung hứng, quay vòng tròn quá mạnh, khối não sẽ di chuyển theo quán tính vật lý và có thể bị va đập vào hộp xương sọ làm não bị sưng phù, áp lực nội sọ tăng lên và tổn thương các mạch máu trong não. Các tổn thương não sẽ để lại nhiều di chứng thần kinh lâu dài cho trẻ.

Hậu quả của những tổn thương này nhẹ là khiến trẻ chậm phát triển năng lực trí tuệ, giảm thị lực, rối loạn ngôn ngữ, động kinh, rối loạn kỹ năng định hướng và chậm hình thành nhận thức; nặng là xuất huyết võng mạc, gây ra tổn thương nghiêm trọng đến não bộ dẫn đến tàn tật lâu dài, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Theo thống kê của các chuyên gia của CDCP (Center for Disease Control and Prevention), tần suất tử vong do hội chứng ‘trẻ bị lắc’ đến khoảng 2.000 trẻ mỗi năm ở Mỹ. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất là từ sơ sinh đến 8 tháng vì có liên quan đến đặc điểm cơ thể của trẻ ở độ tuổi này. Trong lứa tuổi này, đầu trẻ chiếm tỷ trọng khoảng 1/4 cơ thể, não bộ chưa phát triển nhiều, lại nằm trôi nổi trong môi trường dịch não tủy bao bọc xung quanh. Khi bị rung lắc mạnh, nhất là động tác tung hứng, quay vòng tròn quá mạnh, khối não sẽ di chuyển theo quán tính vật lý và có thể bị va đập vào hộp xương sọ làm não bị sưng phù, áp lực nội sọ tăng lên và tổn thương các mạch máu trong não.

2. Gây chấn thương đốt sống cổ

Khi trẻ trong giai đoạn sơ sinh hay còn nhỏ, phần đầu của trẻ nặng và có kích thước lớn hơn so với phần thân. Mà trong giai đoạn này não bé phát triển nhanh nhưng phần cơ, xương cổ lại khá mềm và yếu chưa nâng đỡ được đầu.

Vì vậy nếu chúng ta rung lắc rất dễ dẫn đến tình trạng chệch, gãy xương thậm chí ảnh hưởng đến các dây thần kinh để lại di chứng rất đáng tiếc về sau, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng. Ảnh minh họa

3. Có nguy cơ xảy ra tai nạn ngoài ý muốn

Khi tung trẻ lên cao vô tình có thể xảy ra trường hợp ngoài ý muốn (không đỡ kịp, không bắt kịp) dẫn đến tình huống trẻ bị rơi xuống đất. Trẻ còn nhỏ thể chất còn yếu nên khi bị rơi dù ở độ cao thấp cũng có thể gây ra các chấn thương về não bộ và xương.

Khi tung trẻ lên cao vô tình có thể xảy ra trường hợp ngoài ý muốn (không đỡ kịp, không bắt kịp) dẫn đến tình huống trẻ bị rơi xuống đất. Ảnh minh họa.

Thực tế cho thấy có rất nhiều bài báo đã đăng tin các trường hợp trẻ tử vong do bố mẹ không đỡ kịp thời ví dụ như:

Tháng 6 năm 2013, một người cha ở Ninh Ba, Trung Quốc đã bị kết án một năm rưỡi vì tội ngộ sát con gái của mình. Vào cuối năm 2012, sau khi thay tã cho cô con gái hai tháng tuổi của mình trong ngôi nhà tạm tại quận Ngân Châu, anh Lưu chơi với con gái của mình bằng cách tung bé lên không khí và bắt bé. Tuy nhiên, đến lần ném thứ ba, cô bé rơi trực tiếp xuống sàn xi măng do ông bố không kịp đỡ. Hai vợ chồng vội đưa con vào bệnh viện nhưng tiếc rằng em đã qua đời từ trước đó, theo Khám Phá đưa tin.

Ngoài trường hợp tung hứng, rung lắc trẻ thì một số hoạt động phổ biến khác cũng có ảnh hưởng tương tự mà các phụ huynh vẫn thường xuyên mắc phải như khi cho trẻ đi xe thường xuyên phanh xe đột ngột hoặc cho xe qua đường vấp, gồ ghề…

Vì nguyên nhân dẫn đến những hậu quả, chứng bệnh này là do những tác động, thói quen ông bà, cha mẹ, người thân của trẻ nên muốn phòng tránh hiệu quả thì cách tốt nhất là bản thân mỗi người lớn phải hiểu, nhận thức được tầm nguy hiểm, hệ lụy của những hành vi có tác động rung lắc con (tung hứng, xoay chuyển đầu trẻ đột ngột, đánh vào tai, đầu ….) qua đó điều chính thói quen, hành vi của mình.

Biểu hiện hiện hội chứng rung lắc

Ảnh minh họa.

Các chuyên gia y tế cho biết, thường sẽ không thể tìm thấy rõ rệt bằng chứng bên ngoài hoặc biểu hiện thực thể của bạo lực, hậu quả hội chứng này khó được chẩn đoán. Những người chăm sóc hoặc ngay cả nhân viên y tế nếu không nhận thấy những điều đã xảy đến với trẻ sẽ không thể phát hiện những tổn thương chủ yếu xuất phát từ bên trong, nên gán cho những khó chịu của trẻ cho những nguyên nhân khác như nhiễm vi rút.

Triệu chứng thường thay đổi và gây ra do sự phù não lan tỏa thứ phát sau chấn thương. Chúng có thể xuất hiện ngay lập tức sau khi bị rung lắc, và đạt đỉnh điểm sau 4-6 giờ. Những triệu chứng cơ năng và thực thể sau có thể giúp nhận ra trẻ có hội chứng rung lắc:

  • Rối loạn tri giác ở nhiều mức độ
  • Lừ đừ kèm theo vật vã, kích thích
  • Hôn mê
  • Co giật
  • Đồng tử giãn và không đáp ứng với ánh sáng
  • Chán ăn
  • Nôn
  • Nằm ở tư thế đầu ngửa ra sau và lưng cong hình vòng cung
  • Thở bất thường và không đều
  • Nhịp thở chậm và nông bất thường
  • Ngưng thở

Cách phòng tránh rung lắc ở trẻ

Hội chứng rung lắc ở trẻ em hoàn toàn có thể đề phòng được. Chăm sóc trẻ có thể là thử thách, đặc biệt là với những người lần đầu làm cha mẹ. Tuy nhiên, điều quan trọng phải ghi nhớ rằng không bao giờ được chấp nhận việc rung lắc, ném hoặc đánh trẻ. Những mẹo sau có thể giúp ích trong việc ngăn ngừa hành vi ngược đãi:

  • Hít thở sâu và đếm đến 10
  • Dành thời gian đi ra ngoài và để trẻ khóc một mình
  • Gọi sự trợ giúp tâm lý từ người thân
  • Gọi cho bác sĩ nhi- có thể có nguyên nhân bệnh lý nào đó làm trẻ khóc
  • Không bao giờ để trẻ ở chung với người chăm trẻ, bạn bè, hoặc thành viên gia đình mà bạn không hoàn toàn tin tưởng
  • Luôn kiểm tra kĩ lưỡng sự an toàn trước khi giao con bạn cho người khác chăm sóc hoặc nhà trẻ
  • Cha mẹ và người thân cần tránh những động tác xoay chuyển đầu trẻ một cách đột ngột như: rung lắc nôi đối với trẻ nhỏ; không bao giờ bế thốc ngược
  • Không xốc vác trẻ gấp gáp; không tung hứng trẻ khi nô đùa với con; không tát, đánh vào tai, vào đầu, vào mặt trẻ.

Nguyễn Hồng (Tổng hợp)

Theo Sức khoẻ và Đời sống, Eva, Wellcare.